لیست قیمت انواع آهن آلات ساختمانی و صنعتی
پرداخت آنلاین نماد اعتماد

آخرین خبر ها

تاریخ ارسال :۱۳۹۷/۰۳/۱۲

اردیبهشت 97 ، روکوردشکن تورم ماهانه

اردیبهشت ماه در شاخص بهای تولیدکننده، یک ماه رکوردشکن معرفی شد. بنا بر گزارش بانک مرکزی ایران، تورم ماهانه و نقطه به نقطه ی شاخص بهای تولیدکننده در این ماه، در بالاترین حد چهار سال اخیر خود قرار دارد. و بیشترین نقش در این تورم را، بخش صنعت با نرخ 18.6 درصد به خود اختصاص داده است که آخرین بار در سال 92 چنین اتفاقی افتاده بود.

به گزارش دنیای اقتصاد، تحولات شاخص تولید کننده در ماه گذشته حاکی از حداقل ۳ رکوردشکنی است. مطابق گزارش بانک مرکزی شاخص تولید کننده با رشد ۸/ ۱ درصدی در ماه گذشته، بیشترین نوسان ماهانه در طول ۴ سال اخیر را ثبت کرد. این رشد باعث شده تا تورم نقطه به نقطه شاخص نیز به قله 4 ساله خود برسد. رکوردی که گروه صنعت در آن بیشترین نقش را داشته است و بیشترین نوسان نقطه به نقطه را از آذرماه سال ۱۳۹۲ به این سمت ثبت کرده است. با این اوصاف، باتوجه به ماهیت پیش نگری تورم تولید کننده، بیم افزایش نرخ تورم مصرف کننده در ماه های آینده تقویت شده است. هرچند در این بین موانعی نیز وجود دارند که می توانند فرآیند انتقال تورم را با تاخیر یا اخلال مواجه کنند.

اهمیت شاخص تولید

شاخص بهای تولید کننده از سطح عمومی قیمت ها محاسبه و منتشر می شود. تفاوت اصلی آن با شاخص مصرف کننده در محل قیمت گیری کالاها و خدمات است. اگر برای شاخص مصرف کننده قیمت کالاها در بازار مصرفی استعلام می شود، در محاسبه شاخص تولید کننده اخذ قیمت در محل کارخانه انجام می شود. در حقیقت این شاخص معرف قیمت کالاها در کارخانه و مبدا تولید است. مطمئنا قیمت کالاها در درب کارخانه با آنچه به دست مصرف کننده می رسد تفاوت دارد؛ چراکه در شاخص مصرف کننده هزینه های حمل ونقل، انبارداری و سود فروشنده نیز لحاظ شده است. از این رو شاخص بهای تولید کننده به نوعی نماینده قیمت عمده فروشی است. در ادبیات نظری اقتصاد، از این شاخص به عنوان یک شاخص پیش نگر یاد می شود. در واقع انتظار بر این است که تغییرات شاخص تولید کننده با یک وقفه زمانی در شاخص مصرف کننده نیز منعکس شود. از طرف دیگر شاخص تولید کننده می تواند نشان دهد که تولید کننده در بخش های مختلف اقتصاد کشور چه دیدی نسبت به تغییرات قیمت دارد. در ماه های اخیر با توجه به تحولات قیمت ارز، شاید برخی انتظار داشتند که شاخص تولید کننده نیز در مسیر صعودی قرار گیرد. با توجه به اینکه عمده کالاهای وارداتی کشور را کالاهای واسطه ای تشکیل می دهند، این انتظار را باید معقول توصیف کرد.

 

اوج ۴ ساله

شاخص تولید کننده در ماه گذشته رشد هشدارگونه ای را ثبت کرد. در اردیبهشت ۹۳، رشد ماهانه شاخص تولید بالای ۳ درصد بود، اما از آن ماه به بعد هیچ گاه تورم ماهانه از ۷/ ۱ درصد فراتر نرفته بود. در حالیکه در دومین ماه سال ۱۳۹۷، رقم شاخص با نوسان ماهانه ۸/ ۱ درصدی پس از ۴ سال، رکورد زد. مجموعه تغییرات شاخص بهای تولید کننده در طول یک سال اخیر باعث شده تا تورم نقطه به نقطه نیز در ماه گذشته به بیشترین مقدار خود در طول ۴ سال گذشته برسد. تورم نقطه به نقطه که از مردادماه پارسال در بازه دو رقمی اعداد قرار گرفته بود، در دومین ماه سال جاری به ۸/ ۱۴ درصد رسید. رقمی که از شهریور ۹۳ به این سمت بی سابقه است.

 

گروه های پرنوسان

گزارش بانک مرکزی نشان می دهد که بخش های تولیدی در سه بخش، تورم های بالایی را ثبت کرده اند؛ صنعت، کشاورزی و هتل و رستوران. این سه گروه نوسان ماهانه بالای ۲ درصد را در اردیبهشت ماه پشت سر گذاشته اند. ساخت (صنعت): با توجه به ضریب اهمیت گروه ها، در حقیقت بیشترین نقش را در صعود شاخص تولید کننده بخش صنعت داشته است. بیش از نیمی از شاخص کل توسط قیمت اقلام تولیدی این گروه تعیین می شود. شاخص این گروه با نوسان ماهانه ۳/ ۲ درصدی در ماه گذشته، بیشترین تورم ماهانه را در بین گروه ها از آن خود کرده است. تحولات قیمت تولید کننده بخش صنعت در ماه های اخیر موجب شده تا تورم نقطه به نقطه تولید کننده نیز به ۶/ ۱۸ درصد در میانه بهار برسد. این عدد یادآور تورم های بالای اوایل دهه ۹۰ است. آخرین باری که تورم نقطه به نقطه بخش صنعت در این محدوده قرار داشت، به سال ۱۳۹۲ باز می گردد. در دی ماه آن سال این عدد ۵/ ۱۸ درصد بود، اما پس از آن نرخ تورم هیچگاه از مرز ۱۶ درصد فراتر نرفته بود. اینکه چه بخش صنعتی بیشترین نقش را در این جهش داشته است نیاز به اطلاعات جزئی تری دارد که در گزارش های تکمیلی بانک مرکزی در دسترس خواهد بود. بخشی از افزایش قیمت محصولات تولیدی را می تواند نرخ ارز و اثر آن بر کالاهای واسطه ای توضیح دهد. هر چند محاسبه دقیق اثر نرخ ارز مساله ای است که به سهم کالای واسطه ای در هزینه تمام شده بستگی دارد. مثلا بخشی از هزینه های تمام شده متعلق به مواد خامی است که در داخل در دسترس تولیدکنندگان قرار می گیرد و طبیعتا این بخش تاثیری از نوسانات نرخ ارز نخواهند پذیرفت. یا در برخی صنایع اثر نرخ ارز بسیار ناچیز است و به همین علت هم امکان تاثیر نرخ ارز در افزایش قیمت این دست از صنایع وجود ندارد.

 

کشاورزی و هتل و رستوران: دو گروه دیگر نیز در ماه گذشته نوسان ماهانه بیش از ۲ درصد را ثبت کردند؛ گروه های کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری و هتل و رستوران . اهمیت گروه هتل و رستوران در قیاس با گروه اول ناچیز است و نمی توان تحولات شاخص کل را چندان به این گروه منسوب دانست. اما گروه کشاورزی با توجه به ضریب اهمیت حدود ۱۷ درصدی، نقش تعیین کننده ای در رشد شاخص کل تولید کننده در ماه قبل داشته است. براساس گزارش بانک مرکزی، تورم ماهانه بخش کشاورزی به ۲/ ۲ درصد رسیده که پس از گروه صنعت بالاترین بوده است.

 

در آن سمت طیف، کمترین تورم تولید کننده در ماه گذشته در بخش آموزش بوده است. کالاها و خدمات آموزشی در دومین ماه سال نوسان ماهانه ۳/ ۰ درصدی را ثبت کرده اند. علاوه بر این گروه، تورم ماهانه در دو گروه آموزش و بهداشت و مددکاری اجتماعی نیز در ماه گذشته زیر یک درصد گزارش شده است.

 

چرخش جایگاه تورم تولید و مصرف؟

طبق تئوری های اقتصادی انتظار بازخورد تورم تولید کننده در ماه های بعدی در سمت مصرف کننده دور از ذهن نیست. تصمیم تولیدکنندگان مبنی بر فروش محصولات تولیدشده با قیمت بالاتر، در کنار اعمال افزایش قیمت حمل و نقل در ماه های آینده، احتمال نوسان قیمت ها در ماه های پیشرو را بیشتر می کند. کما اینکه تورم های بالای تولید کننده در زمستان گذشته خود را در تورم ماهانه اردیبهشت ماه مصرف کننده نمایان کرد. اما آیا ممکن است روند دیگری در همبستگی این دو شاخص بهای قیمت طی شود؟ پژوهش های انجام شده در اقتصاد ایران این احتمال را منتفی نمی دانند. در تحقیقی که مهدی برکچیان (استاد اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف) به همراه همکارانش با عنوان تورم شاخص قیمت تولید کننده چه اطلاعاتی در مورد تورم آتی شاخص قیمت مصرف کننده به دست می دهد؟ انجام داده، نشان داده شده که حدود ۴۰ درصد از اقلام موجود میان دو شاخص قیمت تولید کننده و مصرف کننده کاملا یکسان است. در نتیجه همبستگی همزمان بین این دو شاخص احتمال بیشتری نسبت به همبستگی با تاخیر پیدا می کند. در واقع بخشی از تورم تولید کننده در همان ماه خنثی شده و در سمت مصرف کننده انعکاس پیدا کرده است. اما اگر اقلام مشترک را از بررسی حذف کنیم در آن صورت احتمال تاثیر با تاخیر شاخص تولید کننده بر شاخص مصرف کننده بالا می رود. در حقیقت برای اینکه بتوانیم به ارزیابی دقیق تری در مورد احتمال افزایش تورم مصرف کننده تحت تاثیر تورم تولید کننده برسیم، باید جزئیات تورم تولید کننده را بررسی کنیم. به این شکل که اگر افزایش شاخص تولید کننده به دلیل افزایش قیمت کالاهای غیرمشترک رقم خورده باشد، در آن صورت احتمال افزایش نرخ تورم مصرف کننده در ماه های آتی نیز قابل توجه خواهد بود. اما این بررسی نیاز به گزارش های تفصیلی بانک مرکزی از شاخص تولید کننده دارد که برای ماه اردیبهشت هنوز منتشر نشده است. علاوه بر این بین قیمت مدنظر تولید کننده با آنچه به دست مصرف کننده می رسد، حائلی به نام قیمت گذاری دستوری نیز وجود دارد. در نتیجه این عامل نیز مانعی است که روند طبیعی انتقال قیمت از تولید به مصرف را دچار اختلال می کند. نکته دیگری که می تواند انتقال تورم از تولید کننده به مصرف کننده را با اخلال مواجه کند، کالاهای وارداتی است. در شاخص مصرف کننده علاوه بر تولیدات داخلی، کالاهای وارداتی نیز تعیین کننده هستند. حال اگر کالاهای جایگزین وارداتی با قیمت ارزان تر در اختیار مصرف کننده نهایی قرار گیرند، شاخص مصرف کننده می تواند رشد کندتری را نسبت به شاخص تولید کننده تجربه کند. علاوه بر اینها برخی مطالعات نیز نشان می دهند که در هنگام وارد شدن بازار ارز به حالت تلاطم و جهش یکباره نرخ ارز، فعالان اقتصادی چندان منتظر افزایش قیمت از سمت تولید کننده نمی مانند و در این رابطه پیش دستی کرده و خرده فروشان قیمت را پیش از افزایش قیمت عمده فروشی تغییر می دهند. مثلا در پژوهشی که ازسوی فیروز فلاحی(استاد اقتصاد دانشگاه تبریز) به همراه همکارانش انجام شد، نشان داده شده که در اقتصاد ایران، در دوره هایی که بازار ارز با نااطمینانی و تلاطم قیمتی همراه بوده است، تحولات به شکل اخبار بد فورا در بازار کالا منعکس می شدند و نااطمینانی نسبت به آینده انتظارات تورمی را تشدید می کرده است؛ شرایطی که هم اکنون نیز اقتصاد ایران دچار آن شده است. در این تحقیق این نتیجه به دست آمده که در دوران تلاطم ارزی سطح شاخص CPI رشد کرده و این شاخص را به سیگنال پیشرو تورم تبدیل کرده است. در واقع در چنین حالتی به علت اینکه افزایش قیمت ها پیش از موعد رخ داده است، تورم تولید کننده پیشخور شده و انتظار انتقال تورم از تولید کننده به مصرف کننده در ماه های آتی را کاهش داده است.

 

نظرات کاربران

    برای گذاشتن نظر لطفا لاگین کنید. ورود به سایت